Doğru hidrolik hortum rakorunu seçmek için üç soruya cevap vermek yeterlidir: hortumun ölçüsü nedir, rakorun bağlanacağı yerin dişi ve sızdırmazlık yüzeyi hangi tiptedir ve rakorun gövdesi düz mü, 45° mi, 90° mi olmalıdır? Bu üç bilgiden biri eksik kalırsa rakor ya hortuma uymaz, ya dişe girer ama sızdırır, ya da hortum dar alanda kırılır.
Bu rehberde mağazamızdaki gerçek ürün adları üzerinden BSP, NPT, UNF (JIC), ORFS ve metrik hortum rakorlarının farkını, ürün adının nasıl okunduğunu ve sipariş vermeden önce kontrol edilecekleri anlatıyoruz.
Rakor adı nasıl okunur?
1/2 R1/2"-14 BSP Somunlu 90° Rakor = 1/2" hortum + 1/2" BSP diş (inçte 14 diş) + dönen somun + 90° gövde
Ürün adındaki ilk ölçü rakorun takılacağı hortumun ölçüsüdür. Ardından bağlantı ucunun diş ölçüsü, bağlantı standardı (BSP, NPT, UNF, ORFS, metrik), uç tipi (somunlu/erkek) ve gövde açısı gelir. Aynı hortum ölçüsü farklı dişlerle üretilir: 1/2" hortum için R3/8", R1/2", R5/8" ve R3/4" BSP somunlu rakor bulunur.
1. Hortum ölçüsü ve hortum tipi
Rakorun kuyruk kısmı hortumun iç çapına göre üretilir. Hortum ölçüsü inç olarak yazılır; ürün sayfalarımızdaki teknik tabloda aynı ölçünün milimetre karşılığı da verilir:
| Hortum (inç) | 3/16" | 1/4" | 5/16" | 3/8" | 1/2" | 5/8" | 3/4" | 1" | 1 1/4" | 1 1/2" | 2" |
|---|
| Hortum ölçüsü (mm) | 05 | 06 | 08 | 10 | 13 | 16 | 19 | 25 | 32 | 38 | 50 |
Hortumun ölçüsünü dış çapından tahmin etmeyin. Aynı iç çaptaki hortumların dış çapı, örgü katına göre değişir. Doğru bilgi hortumun üzerindeki baskıda yazar: hortum tipi ve inç ölçüsü. Mağazamızdaki başlıca hidrolik hortum tipleri:
Hortumun çalışma basıncı hortum üzerinde ve üretici kataloğunda yazar; hattın en yüksek basıncına göre seçilir. Hortum ve rakor birlikte çalışır: 1SN ve 2SN hortumun et kalınlığı farklı olduğu için pres ayarı da hortum tipine göre yapılır. Tüm hortumlar için Hidrolik Hortumlar kategorisine bakabilirsiniz.
2. Bağlantı ucu: diş ve sızdırmazlık yüzeyi
Rakorun dişe girmesi, sızdırmaması için yeterli değildir. Her bağlantı tipinde sızdırmazlığı başka bir yüzey yapar ve rakorun yüzeyi karşı parçanınkiyle aynı tipte olmalıdır. Aşağıdaki örneklerin hepsi 1/2" hortum içindir:
Dişin standardını ölçüyle nasıl tanıyacağınızı hidrolik diş standartları rehberimizde adım adım anlattık. NPT gibi konik dişlerde hangi sızdırmazlık ürününün kullanılacağı ise yapıştırıcı ve sıvı sızdırmazlık rehberimizde yer alıyor.
En sık yapılan iki hata
- Aynı diş, farklı yüzey: 9/16-18 UNF Somunlu 90° ile 9/16-18 ORFS Somunlu 90° rakorun dişi aynıdır. Biri 37° havşada, diğeri O-ringli düz alında sızdırmazlık yapar. Dişe girmesi doğru rakor olduğunu göstermez; yüzey tipi de kontrol edilmelidir.
- Metrik rakorda seriyi atlamak: aynı somun dişi iki farklı boru çapında üretilir. Ürün adındaki sayı boru dış çapını, harf seriyi gösterir: L hafif seri, S ağır seri (piyasada DKOL ve DKOS olarak da bilinir). Sipariş verirken diş, boru çapı ve seri birlikte yazılmalıdır.
| Somun dişi | L serisi (hafif) | S serisi (ağır) |
|---|
| M14X1,5 | 8L (8 mm boru) | 6S (6 mm boru) |
| M16X1,5 | 10L | 8S |
| M18X1,5 | 12L | 10S |
| M30X2 | 22L | 20S |
| M36X2 | 28L | 25S |
| M52X2 | 42L | 38S |
3. Gövde şekli: düz, 45° veya 90°
Hortum rakor çıkışında keskin bükülürse örgü tellerine yük biner ve hortum kısa sürede bu noktadan patlar. Gövde açısı, hortumun bağlantı noktasından düz çıkabilmesi için seçilir:
- Düz rakor: hortumun bağlantı yönünde rahatça ilerleyebildiği yerlerde.
- 45° rakor: hortumun yavaşça yön değiştirmesi gereken yerlerde. Örnek: R1/2"-14 BSP Somunlu 45°.
- 90° rakor: dar alanlarda, hortumun bağlantıdan hemen sonra dönmesi gerektiğinde. Örnek: M24X1,5 16S Metrik Somunlu 90°.
Hortumun iki ucunda da açılı rakor varsa, uçların birbirine göre yönü montajdan önce belirlenmelidir; aksi hâlde hortum takıldığında burulur. Rakor değiştirmek yerine bağlantı noktasında yön değiştirmek için dirsek ve T rakorlar da kullanılabilir. İki hortumu birbirine eklemek için presli hortum eki vardır.
Pres ve montajda dikkat edilecekler
- Hortumu düz ve temiz kesin. Eğik kesilen veya çapaklı uç rakora tam oturmaz; kesimden sonra hortumun içindeki talaş ve kauçuk parçaları temizlenmelidir. Hortum kesme ve soyma makineleri
- Rakoru sonuna kadar itin, doğru ölçüde presleyin. Sıkma çapı hortum ve rakor üreticisinin değerlerine göre ayarlanır. Az preslenen rakor basınçta hortumdan çıkar, fazla preslenen rakor hortumu keser. Hortum sıkma presleri
- Somunu aşırı sıkmayın. Konik ve havşalı yüzeylerde fazla tork oturma yüzeyini ezer ve bağlantı bir sonraki sökümde sızdırır.
- Hortumu burmadan takın. Hortum üzerindeki yazı çizgisi düz durmalıdır; burulmuş hortum basınç altında gevşer ve ömrü kısalır.
- Yük taşıyan silindirlerde güvenliği düşünün. Hortum patladığında yükün düşmesini önlemek için silindir girişinde hortum patlama valfi kullanılabilir.
Sipariş vermeden önce kontrol listesi
- Hortum tipi ve ölçüsü: hortum üzerindeki baskıdan okuyun (örneğin 1/2" 2SN).
- Her iki ucun bağlantı standardı ve diş ölçüsü: BSP, NPT, UNF, ORFS veya metrik.
- Sızdırmazlık yüzeyi: konik mi, havşalı mı, O-ringli düz alın mı, pullu mu?
- Metrik rakorda boru çapı ve seri: örneğin 15L veya 16S.
- Uç tipi ve gövde açısı: somunlu/erkek; düz, 45° veya 90°.
- Hortum boyu: rakorlar dahil toplam boy ve açılı uçların birbirine göre yönü.
Hızlı sökülüp takılan hatlarda rakor yerine kaplin gerekiyorsa hızlı bağlantı kaplin rehberimize, hortumun sabitlenmesi için boru ve hortum kelepçesi rehberimize, nipel ve adaptör terimleri için bağlantı parçaları sözlüğümüze bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
BSP hortum rakoru NPT porta takılır mı?
Hayır. Bazı ölçülerde inçteki diş sayısı aynı olsa da BSP ve NPT dişlerin profil açısı farklıdır ve NPT diş koniktir. Rakor birkaç diş girse bile bağlantı sızdırır ve diş zarar görebilir. Portun standardı ölçülerek doğrulanmalı, farklı standartlar arasında adaptör kullanılmalıdır.
Diş ölçüsü aynı olan UNF ve ORFS rakor birbirinin yerine kullanılır mı?
Hayır. Örneğin 9/16-18 dişli UNF ve ORFS rakorların dişi aynıdır ama UNF (JIC) rakor 37° havşalı yüzeyde, ORFS rakor O-ringli düz alın yüzeyinde sızdırmazlık yapar. Farklı yüzeyler birbirine oturmadığı için bağlantı basınç altında sızdırır.
Metrik hortum rakorunda L ve S ne demek?
L hafif seriyi, S ağır seriyi gösterir; önündeki sayı boru dış çapıdır. Aynı somun dişi iki seride farklı boru çaplarıyla üretilir: M16X1,5 dişte 10L ve 8S rakor bulunur. Bu yüzden metrik rakor siparişinde diş ölçüsü, boru çapı ve seri birlikte belirtilmelidir.
Hortumun ölçüsü nasıl anlaşılır?
En güvenilir yol hortumun üzerindeki baskıyı okumaktır; hortum tipi (1SN, 2SN, R6 gibi) ve inç ölçüsü burada yazar. Hortum ölçüsü iç çaptır. Dış çap, örgü katına göre değiştiği için ölçüyü dış çaptan tahmin etmek yanlış rakor seçimine yol açar.
Preslenmiş hortum rakoru tekrar kullanılabilir mi?
Hayır. Preslenerek takılan rakor hortumla birlikte kalıcı olarak şekil alır; hortumdan sökülüp yeni bir hortuma takılması güvenli değildir. Hortum değiştirileceğinde rakorlar da yenilenmelidir.