Hidrolik Yağ Tankı Seçimi: Hacim Hesabı, Tasarım ve Bakım

Hidrolik yağ tankı yalnızca bir depo değildir. Sistemin ısısını atan radyatör, yağın içindeki havanın ayrıştığı dinlenme odası ve kirin çöktüğü havuz aynı anda burasıdır. Bir hidrolik sistemin sessiz ve serin çalışması, çoğu zaman pompanın markasından çok tankın doğru boyutlandırılmış ve doğru tasarlanmış olmasına bağlıdır.

Bu rehberde tank hacminin nasıl hesaplandığını, tank içinde nelerin nereye konması gerektiğini, hangi aksesuarların zorunlu olduğunu ve sahada en sık yapılan hataları bulacaksınız.

Tankın dört görevi

• Depolama. Silindirler dolarken sistemden çekilen, boşalırken geri dönen yağ hacmindeki değişimi karşılar.
• Soğutma. Sistemde kayıplardan doğan ısının önemli bir bölümü tank yüzeyinden atılır. Tank ne kadar büyükse yüzey de o kadar geniştir.
• Havanın ayrışması. Dönen yağın içindeki hava kabarcıklarının yüzeye çıkıp kaybolması için yağın tankta bir süre durması gerekir. Hacim küçükse yağ hava kabarcıklarıyla birlikte tekrar pompaya gider.
• Kirin ve suyun ayrışması. Ağır parçacıklar tank dibine çöker, su yağdan ayrışır. Bu yüzden emiş borusu tabana yapışık olmamalıdır.

Hacim hesabı

Silindir kontrolü: Hacmi belirledikten sonra bir de şunu doğrulayın — sistemdeki tüm silindirler aynı anda tam açıldığında tankta hâlâ yeterli yağ kalıyor mu? Büyük stroklu silindirlerde bu, debi kuralından daha belirleyici olabilir.

Tank içi tasarım: 7 kural

1. Emiş ile dönüşü birbirinden uzağa koyun. Yan yana olurlarsa dönen sıcak ve havalı yağ doğrudan pompaya gider; tank görevini yapamaz.
2. Araya bir perde (bölme sacı) koyun. Yağı tank içinde dolaşmaya zorlar, dinlenme süresini uzatır, havanın ayrışmasını sağlar. Perde tank yüksekliğinin yaklaşık üçte ikisi kadar olur.
3. Dönüş borusunun ucu yağ seviyesinin altında kalsın ve tercihen 45° kesilmiş olsun. Havada biten dönüş borusu yağı köpürtür.
4. Emiş borusu tabandan yaklaşık boru çapının 1,5–2 katı yukarıda olsun. Dibe yapışırsa çöken tortuyu emer, çok yukarıda olursa yağ seviyesi düştüğünde hava çeker.
5. Tabana hafif eğim ve en alçak noktaya tahliye tapası verin; su ve tortu buradan alınır.
6. Üstte yağsız hava boşluğu bırakın. Tank tamamen doldurulmaz; genleşme ve hava ayrışması için yaklaşık %10–15 boşluk kalmalıdır.
7. Temizlik kapağı koyun. İç yüzeye ulaşamadığınız bir tank temizlenemez. Bkz. Bakım Kapakları.

Tanka takılması gereken donanım

Hazır tank tipleri

Sabit ünite tankları genellikle sac gövdelidir, üstüne motor-pompa grubu oturtulacak şekilde takviyelendirilmiştir ve bakım kapağı ile bölme perdesi hazır gelir. Bkz. Hidrolik Ünite Yağ Tankları.

Powerpack tankları ise 12/24 V veya tek fazlı kompakt ünitelerde kullanılan, çoğunlukla plastik veya ince sac gövdeli, düşük hacimli tanklardır. Kısa süreli ve aralıklı çalışma için tasarlanmışlardır; sürekli çalıştırılırsa yağ hızla ısınır. Bkz. Powerpack Yağ Tankları.

İlk dolum ve bakım

• Yağı filtreden geçirerek doldurun. Yeni varil yağı temiz değildir; doğrudan tanka boşaltmak sisteme kir taşır.
• Seviye göstergesinin üst çizgisine kadar doldurun, ağzına kadar değil. Silindirler açıkken seviyenin alt çizginin altına düşmediğini kontrol edin.
• İlk çalıştırmada sistemin havasını alın. Silindirleri birkaç kez tam strok gezdirin, tankta köpük olup olmadığına bakın.
• Yağ sıcaklığını izleyin. İdeal aralık 40–55 °C'dir. 70 °C üzeri sürekli çalışma yağın ömrünü belirgin şekilde kısaltır.
• Periyodik olarak tank dibinden numune alın. Su veya çamur geliyorsa tahliye edin ve kaynağını araştırın.

Sık sorulan sorular

Hidrolik yağ tankı kaç litre olmalı?

Sabit endüstriyel ünitelerde pompanın dakikalık debisinin 3–5 katı seçilir; 20 L/dk için 60–100 litre uygundur. Mobil ve araç üstü sistemlerde yer kısıtı nedeniyle 1–2 kat, kompakt powerpack uygulamalarında ise daha da düşük hacimler kullanılır. Düşük hacim seçildiğinde yağ soğutucu ihtiyacı doğar.

Tank neden köpürüyor?

Köpük, yağın hava emdiğinin kesin göstergesidir. En sık nedenleri: dönüş borusunun ucunun yağ seviyesinin üstünde kalması, emiş hattında hava kaçağı yapan bir rakor, yağ seviyesinin emiş borusunu tam örtmemesi ve tank hacminin havanın ayrışamayacağı kadar küçük olmasıdır.

Tanka ne kadar yağ konmalı, ağzına kadar doldurulur mu?

Hayır. Üstte genleşme ve hava ayrışması için yaklaşık %10–15 boşluk kalmalıdır. Seviye göstergesinin üst çizgisi bu boşluğu dikkate alarak konumlandırılmıştır; doğru referans o çizgidir.

Yağ tankında su birikiyor, ne yapmalıyım?

Su genellikle tankın nefes aldığı havadaki nemin yoğuşmasından gelir; soğuk ortamda ve büyük sıcaklık farklarında artar. En alçak noktadaki tahliye tapasından periyodik olarak boşaltın ve hava filtresinin sağlam olduğundan emin olun. Yağ süt rengine dönmüşse su miktarı ciddidir, yağ değişimi gerekir.

Plastik tank kullanılabilir mi?

Düşük basınçlı, aralıklı çalışan kompakt powerpack uygulamalarında yaygın olarak kullanılır ve hafiflik avantajı sağlar. Ancak plastik tank ısıyı sacın yarısı kadar bile atamaz ve mekanik darbeye karşı zayıftır; sürekli çalışan veya yüksek ısı üreten sistemlerde sac gövdeli tank tercih edilmelidir.