Hidrolik ünite (güç ünitesi), elektrik motoru veya içten yanmalı motorun mekanik gücünü basınçlı yağ akışına çeviren, bu akışı depolayan, filtreleyen ve soğutan komple bir sistemdir. En sade hâliyle bir yağ tankı, üzerine oturtulmuş bir motor–pompa grubu ve akışı yönlendiren valflerden oluşur.
Bir ünitenin ömrünü belirleyen şey pompanın markası değil, çoğu zaman tank hacminin doğru seçilmesi ve filtrasyonun yeterli olmasıdır. Bu rehberde ünitenin parçalarını, temel hesapları ve seçim sırasını bulacaksınız.
Hidrolik ünite hangi parçalardan oluşur?
| Parça |
Görevi |
Seçimde belirleyici |
| Yağ tankı |
Yağı depolar, ısıyı atar, havayı ve suyu ayrıştırır, tortuyu çökeltir |
Hacim, malzeme (sac/alüminyum), montaj biçimi |
| Pompa |
Debiyi üretir (basıncı yük üretir, pompa değil) |
Deplasman (cc/dev), devir, çalışma basıncı, dönüş yönü |
| Kampana (bell housing) |
Motor ile pompayı eş eksende birleştirir |
Motor flanş ölçüsü (IEC/NEMA) ve pompa flanşı |
| Elastik kaplin |
Torku aktarır, titreşimi ve küçük eksen kaçıklığını yutar |
Mil çapı ve kama, aktarılacak tork, devir |
| Filtreler |
Kirliliği tutar — arızaların büyük kısmının kaynağı kirli yağdır |
Konum (emiş/dönüş/basınç), mikron, debi kapasitesi |
| Valfler |
Akışı yönlendirir, basıncı ve hızı sınırlar |
Debi, basınç, kumanda tipi (manuel/solenoid) |
| Seviye göstergesi |
Yağ seviyesini ve çoğu modelde sıcaklığını gösterir |
Delik aralığı (127/254 mm gibi), termometreli olup olmadığı |
| Doldurma/hava kapağı |
Tankın nefes almasını sağlar, dolum sırasında süzer |
Filtre gözenekliliği, tank deliği ölçüsü |
| Yağ soğutucu |
Sürekli çalışan sistemlerde yağ sıcaklığını sınırlar |
Atılacak ısı gücü (kW), debi, hava/su tipi |
| Akümülatör |
Enerji depolar, basınç darbesini söndürür, kısa süreli pik debi verir |
Hacim, ön gaz basıncı, çalışma basıncı |
Tüm bu parçaları tek sayfada görmek için: Hidrolik Ünite Malzemeleri.
Ünite hesabı: üç formül yeterli
1) Pompa debisi
Q (L/dk) = Deplasman (cc/dev) × Devir (dev/dk) ÷ 1000
Örnek: 8 cc/dev pompa, 1450 dev/dk motorla → 8 × 1450 ÷ 1000 = 11,6 L/dk
2) Gerekli motor gücü
P (kW) ≈ Q (L/dk) × Basınç (bar) ÷ 600 ÷ verim
Örnek: 11,6 L/dk, 160 bar, verim 0,85 → 11,6 × 160 ÷ 600 ÷ 0,85 ≈ 3,6 kW → 4 kW motor seçilir
3) Tank hacmi
Sabit endüstriyel ünite: dakikalık debinin 3–5 katı
Mobil / kompakt powerpack: dakikalık debinin 1–2 katı (yer kısıtı nedeniyle; soğutucu şart olabilir)
Örnek: 11,6 L/dk sabit ünite → 35–60 litre tank
Tank hacmini kısmak ilk bakışta yer ve maliyet kazandırır; bedeli yağ sıcaklığının yükselmesi, havanın yağdan ayrılamaması ve yağ ömrünün kısalmasıdır. Hacmi düşürmek zorundaysanız yağ soğutucu ilave etmeyi baştan planlayın.
Filtrasyon: nereye hangi mikron?
| Konum |
Tipik gözeneklilik |
Amaç ve uyarı |
| Emiş (süzgeç) |
100–150 µm |
Pompayı iri parçadan korur. İnce seçilirse pompa kavitasyona girer — burada ince filtre kullanılmaz. |
| Dönüş |
10–25 µm |
Sistemin ana temizlik noktası. Bypass valfli tip tercih edilir, tıkanınca hat kapanmaz. |
| Basınç hattı |
3–10 µm |
Oransal/servo valf gibi hassas elemanların hemen öncesinde kullanılır. |
| Hava (breather) |
10–40 µm |
Sıklıkla unutulur. Tank nefes alırken tozlu havayı içeri çeker; kirin önemli bir bölümü buradan girer. |
Ünite seçiminde 7 adımlık sıra
- İş elemanının ihtiyacını belirleyin. Silindir çapı, strok ve istenen hareket süresinden gerekli debiyi çıkarın.
- Çalışma basıncını saptayın. Gerekli kuvvet ÷ piston alanı. Emniyet payıyla üst sınırı belirleyin.
- Pompa deplasmanını seçin. Motor devrini (1450 dev/dk elektrik, dizel için farklı) formüle koyun.
- Motor gücünü hesaplayın ve bir üst standart güce yuvarlayın.
- Tank hacmini belirleyin ve çalışma çevrimine göre soğutma ihtiyacını değerlendirin.
- Filtrasyon planını kurun — emiş, dönüş ve hava filtresi asgari üçlüdür.
- Bağlantı ve gösterge donanımını tamamlayın: kampana, kaplin, seviye göstergesi, doldurma kapağı, manometre.
Sahada en sık görülen üç hata: (1) emiş hattının dar veya uzun seçilmesi — pompa hava çeker, tiz ses ve köpük yapar; (2) tankın dolum kapağının filtresiz olması; (3) motor ile pompanın kaplinle eş eksene getirilmemesi — mil keçesi ve rulman kısa sürede gider.
Bakım takvimi
- Her vardiya: yağ seviyesi ve sıcaklığı (ideal aralık 40–55 °C), gözle sızıntı kontrolü, anormal ses.
- Aylık: filtre tıkanma göstergeleri, hortum ve rakor sıkılıkları, tank hava filtresi.
- Periyodik: yağ analizi veya değişimi, dönüş filtresi elemanının yenilenmesi, akümülatör ön gaz basıncının ölçülmesi.
- Yıllık: tank dibi temizliği, kaplin lastiğinin kontrolü, soğutucu peteğinin temizlenmesi.
Sık sorulan sorular
Hidrolik ünite için tank hacmi nasıl hesaplanır?
Sabit endüstriyel ünitelerde tank hacmi genellikle dakikalık pompa debisinin 3–5 katı seçilir. 20 L/dk debi için 60–100 litre uygundur. Mobil ve kompakt powerpack uygulamalarında yer kısıtı nedeniyle 1–2 kat kullanılır; bu durumda yağ soğutucu ihtiyacı doğar.
Hidrolik ünitede hangi yağ kullanılır?
Endüstriyel uygulamalarda en yaygın seçim ISO VG 46 hidrolik yağdır; soğuk ortamda ve mobil sistemlerde VG 32, yüksek sıcaklıkta VG 68 tercih edilebilir. Belirleyici olan pompanın izin verdiği viskozite aralığı ile ortam sıcaklığıdır. Farklı marka ve tipteki yağları karıştırmayın.
Yağ neden aşırı ısınıyor?
En sık nedenler: tank hacminin küçük olması, emniyet valfinin sürekli açık kalarak yağı boşa basması, iç kaçak yapan bir pompa veya silindir, tıkalı dönüş filtresi ve kirli soğutucu peteğidir. 70 °C üzerindeki sürekli çalışma yağın ve keçelerin ömrünü hızla kısaltır.
Pompa gürültü yapıyor ve titriyor, sebebi ne olabilir?
Genellikle kavitasyon veya hava emişidir. Emiş hattının çapını, uzunluğunu ve süzgecin tıkanıklığını kontrol edin; emiş rakorlarında hava kaçağı olup olmadığına bakın; yağ seviyesinin emiş borusunu her koşulda örttüğünden emin olun. Tankta köpük görülmesi hava emişinin kesin göstergesidir.
Hazır ünite mi almalı, parçalardan kurmalı mıyım?
Standart bir uygulama ve bilinen bir debi-basınç aralığı varsa hazır ünite hızlı çözümdür. Özel strok, özel yerleşim, farklı valf kombinasyonu veya mevcut bir makineye uyum gerekiyorsa parçalardan kurmak hem daha uygun maliyetli hem de servis açısından daha esnek olur. Horizon Endüstri her iki durumda da parça seçimi konusunda teknik destek verir.