Rot mafsalı, hidrolik silindirin mil ucunu makinenin hareketli parçasına bağlayan, bir pim etrafında serbestçe dönebilen çatal veya göz biçimli bağlantı elemanıdır. Görevi yükü aktarmak ve silindirin çalışma sırasında birkaç derece salınım yapmasına izin vermektir; bu salınım olmazsa mil eğilir, keçe yanar, boğaz kepi kısa sürede aşınır.
Bu rehberde rot mafsalı tiplerini, doğru ölçünün nasıl alındığını, en sık yapılan seçim hatalarını ve arıza belirtilerini bulacaksınız. Horizon Endüstri stoklarında vidalı ve kaynaklı tip rot mafsalları ile silindir yedek parçalarının tamamı bulunur.
Kısa cevap: Rot mafsalı seçmek için üç ölçü yeterlidir — pim deliği çapı, çatal ağız genişliği ve mil ucundaki diş ölçüsü. Bu üçünü kumpasla ölçüp bize iletin, uygun parçayı biz eşleştirelim.
Rot mafsalı ne işe yarar?
Hidrolik silindir çalışırken bağlı olduğu mekanizma nadiren tam düz bir eksende hareket eder. Damperli kasa kalkarken, kepçe bomu açılırken veya vinç kolu dönerken bağlantı noktasının açısı sürekli değişir. Rot mafsalı bu açı değişimini üzerine alır ve mile yalnızca eksenel (itme-çekme) yük gelmesini sağlar.
Mafsal boşluk yaptığında veya yanlış tip seçildiğinde ortaya çıkan zincir şudur: mil yan yük alır → mil ekseninden çıkar → boğaz keçesi tek taraftan ezilir → yağ sızdırır → mil kroma çizik yapar. Yani küçük bir bağlantı parçası, silindirin tamamının ömrünü belirler.
Rot mafsalı tipleri
Rot mafsalları temelde mile nasıl bağlandıklarına göre ikiye ayrılır: vidalı (sökülebilir) ve kaynaklı (kalıcı).
| Tip |
Bağlantı şekli |
Nerede kullanılır |
Avantaj / dezavantaj |
| Vidalı tip |
Mil ucundaki dişe vidalanır, kontra somunla kilitlenir |
Standart silindirler, sık sökülen bağlantılar, yedek parça değişimi |
Sökülebilir, boy ayarı yapılabilir / kontra somun gevşerse boşluk yapar |
| Dikdörtgen tip kaynaklı |
Mil ucuna veya sac konstrüksiyona kaynatılır |
Özel imalat silindirler, tarım makineleri, römork ve damper |
Yüksek yük taşır, gevşemez / sökülemez, boy ayarı yok |
| Yuvarlak tip kaynaklı |
Boru/mil ucuna alın kaynağı ile |
Yuvarlak kesitli mil ve borulara doğrudan bağlantı |
Kaynak yüzeyi geniş, merkezleme kolay / kaynak kalitesine bağımlı |
Ürünlerimizi tipine göre inceleyebilirsiniz: Vidalı Tip Rot Mafsalları, Dikdörtgen Tip Kaynaklı Rot Mafsalları, Yuvarlak Tip Kaynaklı Rot Mafsalları.
Rot mafsalı ile rot kepi aynı şey değildir
Sahada en sık karışan iki terim bunlardır ve yanlış parça sipariş edilmesinin bir numaralı sebebidir:
- Rot mafsalı — silindirin dışında, mil ucundadır. Silindiri makineye bağlar. Pim ve göz içerir.
- Rot kepi (boğaz kepi) — silindirin içinde, ön kapaktır. Milin geçtiği yerde keçe, sıyırıcı ve yatak burcunu taşır. Bkz. Çakma Tip Rot Kepleri.
Silindiriniz mil ucundan değil de milin çıktığı noktadan yağ sızdırıyorsa aradığınız parça rot mafsalı değil, rot kepi ve içindeki boğaz sızdırmazlık elemanlarıdır.
Doğru rot mafsalı nasıl seçilir? 6 adım
| # |
Ölçü / kriter |
Nasıl belirlenir |
| 1 |
Pim deliği çapı |
Makinedeki mevcut pimi kumpasla ölçün. Pim aşınmışsa yeni pim ölçüsünü esas alın, aşınmış ölçüye göre parça seçmeyin. |
| 2 |
Çatal ağız genişliği |
İki kulak arasındaki iç mesafe. Karşı parçanın kalınlığından 0,5–1 mm fazla olmalı; daha fazla boşluk darbe yapar. |
| 3 |
Diş ölçüsü ve yönü (vidalı tipte) |
Diş çapı + adım (örn. M20×1,5) ve dişin içten mi dıştan mı olduğu. Sol diş kullanılan uygulamalar vardır, mutlaka kontrol edin. |
| 4 |
Toplam boy / merkez mesafesi |
Pim merkezinden diş başlangıcına kadar. Silindirin açık ve kapalı boyunu değiştirdiği için kritiktir. |
| 5 |
Yük ve çalışma basıncı |
Silindir kuvveti = piston alanı × basınç. Mafsal bu kuvveti emniyetle taşımalı; darbeli uygulamalarda bir üst ölçüye çıkın. |
| 6 |
Burç / yağlama |
Sık hareket eden noktalarda burçlu ve gresörlüklü tip tercih edin; nadir hareket eden yerlerde düz delik yeterlidir. |
Ölçü alırken en sık yapılan 4 hata
- Aşınmış pimi ölçmek. Yıllarca çalışmış bir pim 1–2 mm incelmiş olabilir. Ölçüyü delikten değil, deliğin orijinal anma çapından alın.
- Diş adımını atlamak. M20×2,5 ile M20×1,5 çıplak gözle aynı görünür ama takılmaz. Diş tarağı (pitch gauge) kullanın.
- Kontra somunu hesaba katmamak. Vidalı mafsalda kontra somun zorunludur; yoksa mafsal çalışırken kendi kendine gevşer ve boy değişir.
- Kaynaklı tipi krom mile kaynatmak. Krom kaplı mil yüzeyine doğrudan kaynak yapılmaz; kaynak bölgesindeki krom sıyrılmalı, ısı etkisi mil düzgünlüğünü bozmayacak şekilde yönetilmelidir. Emin değilseniz vidalı tip seçin.
Değişim zamanı geldiğini gösteren belirtiler
- Yük yön değiştirdiğinde duyulan metalik "tak" sesi — pim-delik boşluğu büyümüş.
- Pim deliğinin oval hâle gelmesi — kumpasla iki yönde ölçün, fark varsa mafsal ömrünü doldurmuştur.
- Mafsal gözünde çatlak veya kaynak ayrılması — derhal durdurulmalıdır, ani kopma riski vardır.
- Silindir boğazından tek taraflı sızıntı — mafsal boşluğu mile yan yük bindiriyor olabilir.
Sık sorulan sorular
Rot mafsalı ile rot başı (rotil) arasındaki fark nedir?
Rot mafsalı çatal-pim prensibiyle tek eksende salınım yapar. Rot başı (mafsallı rulman / rod end bearing) ise küresel yatak içerir ve üç eksende açı alabilir. Bağlantı noktası hem yukarı-aşağı hem yana açı yapıyorsa küresel yataklı tip gerekir.
Vidalı mı kaynaklı mı almalıyım?
Mil ucunda hazır diş varsa ve parçayı ileride sökmek isteyeceksiniz vidalı tip seçin. Diş yoksa, yük çok yüksekse veya titreşimli-darbeli bir uygulamaysa kaynaklı tip daha güvenlidir. Kaynaklı tip seçtiğinizde boy ayarı yapamayacağınızı unutmayın.
Rot mafsalı boşluk yapıyor, sadece pimi değiştirsem yeter mi?
Yalnızca pim aşınmışsa yeterlidir. Ancak deliği kumpasla iki yönde ölçün: 0,3 mm'den fazla ovallik varsa yeni pim de kısa sürede boşluk yapar, mafsalın kendisi değişmelidir.
Ölçüyü bilmiyorum, nasıl sipariş verebilirim?
Eski parçanın yanına bir cetvel koyup fotoğrafını çekin ve mil ucundaki diş ölçüsüyle birlikte bize gönderin. Teknik ekibimiz uygun modeli belirleyip stok durumuyla birlikte döner.
Rot mafsalı hangi malzemeden üretilir?
Standart tiplerde imalat çeliği, yüksek yük ve darbe alan uygulamalarda dövme veya ıslah çelik kullanılır. Açık havada çalışan makinelerde korozyon direnci için yüzey kaplaması ve düzenli gresleme ömrü belirgin şekilde uzatır.
Doğru parçadan emin olmak ister misiniz?
20 yılı aşan hidrolik tecrübemizle ölçü tespitinden montaja kadar teknik destek veriyoruz. Ölçülerinizi veya parçanın fotoğrafını gönderin, uygun ürünü birlikte belirleyelim. İletişime geçin →