Piston keçesi, hidrolik silindirde piston ile silindir gömleği arasında çalışır ve basınçlı yağın pistonun bir tarafından diğer tarafına geçmesini engeller. Doğru piston keçesini dört bilgi belirler: silindirin tek mi çift mi etkili olduğu, çalışma basıncı, gömlek çapı ve kanal ölçüsü ve keçe malzemesi. Piston keçesi bittiğinde dışarı yağ damlamaz; silindir yük altında kendiliğinden kayar, yavaşlar ve güç kaybeder.
Bu rehberde piston keçesi tiplerini, hazır çelik pistonların keçe takımlarını, NBR ile PU arasındaki farkı ve keçenin bittiğini nasıl anlayacağınızı mağazamızdaki ürünlerin teknik değerleriyle anlatıyoruz.
Piston keçesi ile boğaz keçesi arasındaki fark
Silindirde iki ayrı sızdırmazlık noktası vardır. Boğaz keçesi milin silindirden çıktığı yerde çalışır ve yağın dışarı kaçmasını önler; bozulduğunda mil üzerinde yağ izi ve damla görürsünüz. Piston keçesi ise silindirin içindedir ve yağın odalar arasında geçmesini önler; bozulduğunda dışarıda hiçbir iz olmaz, yalnızca silindirin davranışı değişir. Bu yüzden piston keçesi arızası çoğu zaman pompa veya valf arızası sanılır.
Keçe ölçüsünün nasıl okunduğunu ve piston keçelerinde neden büyük çapın önce yazıldığını keçe ölçüsü rehberimizde anlattık.
Piston keçesi tipleri
Tablodaki basınç ve sıcaklık değerleri, mağazamızdaki ürünlerin teknik tablolarından alınmıştır.
| Tip |
Nerede kullanılır |
Çalışma değerleri |
Örnek ürün |
| Piston nutringi (NBR) |
Tek yönden basınç gören pistonlar; çift etkili pistonda iki adet sırt sırta |
160 bar · −30 / +105 °C |
12X7X2,55 NBR Piston Nutring |
| Piston nutringi (PU) |
Aynı kanal; yüksek basınç ve aşınmanın fazla olduğu yerler |
400 bar · −40 / +100 °C |
12X7X2,55 PU Piston Nutring |
| Kompakt set |
İki yönden basınç gören pistonlarda tek kanalda çalışan set; NBR, bezli NBR ve POM parçalardan oluşur |
400 bar · −30 / +105 °C |
25X17X13,5 NBR Kompakt Set |
| Hazır piston keçe takımı |
Belirli bir çelik piston modeline ait keçe, O-ring ve yataklamaların tamamı |
Pistonla birlikte 400 bar çalışma, 600 bar test |
GDC-PV-N-100K Keçe Takımı |
| Yataklama (aşınma halkası) |
Sızdırmazlık yapmaz; pistonu gömlekte merkezler ve metalin metale sürtünmesini önler |
POM + cam elyaf · −40 / +110 °C |
18X24X14 Piston Boğaz Yataklama |
| Pnömatik piston keçesi |
Yalnızca basınçlı havayla çalışan silindirler; hidrolik silindirde kullanılmaz |
16 bar · şartlandırılmış hava |
20X5,2X8 Pnömatik Piston Keçesi |
Tek etkili mi, çift etkili mi?
- Tek etkili silindirde basınç pistonun yalnızca bir tarafına gelir; geri dönüş yük veya yayla olur. Basınç tarafında tek bir nutring yeterlidir. Nutringin dudağı basınç tarafına bakacak şekilde takılır; ters takılan nutring ilk strokta kaçırır.
- Çift etkili silindirde piston iki yönde de basınç görür. Tek kanalda çalışan bir kompakt set ya da iki kanalda sırt sırta takılan iki nutring kullanılır. Örneğin GDC-PV-N-100K takımında 100X85X9 ölçüsünde iki nutring bulunur.
- Hangisinin takılacağını keçe değil, piston belirler. Kompakt set kanalı ile nutring kanalı farklı genişliktedir; pistonun kanalına uymayan tipe geçmek için piston değiştirilmelidir.
Hazır çelik piston kullanıyorsanız keçeyi takım olarak alın
Silindirinizde hazır bir çelik piston varsa keçeleri tek tek aramak yerine o pistonun keçe takımını almak en güvenli yoldur. Takımda keçe, O-ring ve varsa yataklama doğru ölçüde bir arada gelir. Aynı 100 mm gömlek için bile piston tipine göre takım değişir:
Takım adındaki ilk sayı silindir gömleğinin iç çapıdır. "100X33" gibi ikinci sayı taşıyan takımlarda bu sayı, takımdaki O-ringin iç çapına karşılık gelir (100X33 takımında 33x3 O-ring vardır). O-ring piston ile mil arasındaki sızdırmazlığı sağlar ve keçeyle birlikte değiştirilmelidir.
NBR mi PU mu?
Aynı 12X7X2,55 ölçüsündeki iki piston nutringinin teknik değerleri farkı açıkça gösterir: NBR nutring 160 bar, PU nutring 400 bar çalışma basıncına göre verilmiştir. PU ayrıca aşınmaya daha dayanıklıdır ve −40 °C'ye kadar çalışır.
- NBR: düşük ve orta basınçlı, temiz yağla çalışan silindirler için ekonomik seçimdir.
- PU: iş makineleri, presler, darbeli ve kirli ortamda çalışan silindirler için daha uzun ömürlüdür.
- Yağ sıcaklığı sürekli 100 °C'nin üzerindeyse ikisi de sınırdadır; sıcaklığa dayanıklı malzeme gerekir. Malzeme farklarını rotary keçe rehberimizde tablo halinde anlattık.
Piston keçesinin bittiğini gösteren belirtiler
- Silindir yük altında kendiliğinden iniyor veya kayıyor. Kumanda kolu nötrdeyken yükü tutamayan silindirde ilk şüpheli piston keçesidir; ancak aynı belirtiyi kaçıran bir valf de verebilir.
- Silindir yavaşladı veya yükü kaldıramıyor. Pompa ve basınç ayarı yerindeyse yağ pistonun etrafından dönüyor olabilir.
- Yağ normalden hızlı ısınıyor. Keçeden sürekli kaçan yağ basınç enerjisini ısıya çevirir.
- Silindir sarsıntılı veya titreyerek hareket ediyor. Aşınmış yataklama ve sertleşmiş keçe bu belirtiyi verir.
- Dışarıda yağ kaçağı yok ama performans düşük. Dışarı sızıntı boğaz keçesini, içeriden kaçak piston keçesini gösterir.
Piston keçesi mi, valf mi? Basit kontrol
Yükü tamamen indirin ve silindiri strok sonuna getirin. Sistem basıncını boşaltıp karşı taraftaki hortumu sökün, ağzını bir kaba yönlendirin. Basınç tarafından kısa süreli basınç verin: söktüğünüz ağızdan sürekli yağ geliyorsa piston keçesi kaçırıyordur; yağ gelmiyorsa sorunu valfte arayın. Bu kontrolü yük altında veya güvenlik önlemi almadan yapmayın.
Değişimde dikkat edilecekler
- Gömleği kontrol edin. Keçenin çalıştığı yüzey pürüzsüz olmalıdır; ürün tablolarında bu yüzey için Ra ≤0,4 µm verilir. Çizik veya çukur varsa yeni keçe de kısa sürede kaçırır; gömlek honlanmalı veya değiştirilmelidir.
- Yataklamayı da değiştirin. Aşınmış yataklama pistonu merkezden kaydırır ve yeni keçeyi tek taraftan ezer.
- Boşluğa dikkat edin. Basınç arttıkça keçe, piston ile gömlek arasındaki boşluğa doğru ezilir. PU piston nutringinin teknik tablosunda 400 bar için izin verilen boşluk 0,15–0,20 mm'dir; aşınmış pistonda bu değer aşılır ve keçe yırtılır.
- Keçeyi keskin kenar ve diş üzerinden geçirmeyin. Montajdan önce keçeyi ve kanalı temiz hidrolik yağla yağlayın; tornavida gibi keskin aletle kanala zorlamayın.
- Piston–mil O-ringini unutmayın. Keçe yenilenip O-ring eski kalırsa yağ bu kez mil üzerinden karşı odaya geçer.
Parçalara kategorilerden ulaşabilirsiniz: piston sızdırmazlık elemanları, yataklama elemanları ve hidrolik silindir malzemeleri. Silindirin mil ucundaki bağlantıyı da yeniliyorsanız rot mafsalı rehberimize göz atın.
Sık sorulan sorular
Piston keçesi mi, boğaz keçesi mi kaçırıyor, nasıl anlarım?
Boğaz keçesi dışarı kaçırır; mil üzerinde ve silindirin ön kapağında yağ görürsünüz. Piston keçesi içeriden kaçırır; dışarıda iz olmaz ama silindir yük altında kayar, yavaşlar veya güç kaybeder. Emin olmak için karşı hattı söküp basınç tarafından basınç verin; sökülen ağızdan sürekli yağ geliyorsa piston keçesi kaçırıyordur.
100X33 piston keçesi ne demek?
100X33, 100 mm gömlek çapındaki düz tip çelik pistonun keçe takımıdır. İçinde 100x86x22,4x5,20 ölçüsünde bir kompakt set ve 33x3 ölçüsünde bir O-ring bulunur. İkinci sayı takımdaki O-ringin iç çapına karşılık gelir.
Tek etkili pistona çift etkili keçe takılır mı?
Keçe tipini pistonun kanalı belirler. Kompakt set kanalı ile nutring kanalının genişliği farklıdır; kanala uymayan keçe ya sıkışır ya da boşlukta çalışıp kaçırır. Farklı bir keçe tipine geçmek istiyorsanız o keçenin kanal ölçüsüne uygun bir piston kullanmanız gerekir.
NBR mi PU piston keçesi mi seçmeliyim?
Aynı ölçüdeki piston nutringlerinde NBR 160 bar, PU 400 bar çalışma basıncına göre verilmiştir. Düşük ve orta basınçlı, temiz yağla çalışan silindirlerde NBR yeterlidir. İş makinesi, pres ve darbeli çalışan silindirlerde PU daha uzun ömürlüdür.
Piston keçesi değişirken yataklama da değişmeli mi?
Evet. Yataklama pistonu gömlek içinde merkezde tutar. Aşınmış yataklama pistonu bir tarafa yatırır ve yeni keçeyi tek taraftan ezerek kısa sürede bozar. Keçe, yataklama ve piston–mil O-ringi birlikte değiştirilmelidir.